Dr. Jelisei Heikkilä: The Canonical Autonomy of the Orthodox Church of Finland: History and the Document of the Council of Crete (Chantilly, October 6th 2026)
Αλεξάνδρου Σμοτσέφσκυ: “Ἡ διαμόρφωσις τοῦ κειμένου «Τὸ Αὐτόνομον καὶ ὁ τρόπος ἀνακηρύξεως αὐτοῦ» τῆς Ἁγίας καὶ Μεγάλης Συνόδου (Κρήτη 2016)-[Chantilly, 6 Οκτωβρίου 2026]
Πρόγραμμα του Διεθνούς Συνεδρίου:
ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ
ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΝ ΣΥΝΕΔΡΙΟΝ
«Ἡ Ἁγία καί Μεγάλη Σύνοδος τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας
(2016–2026): Ἀποτίμησις καί Προοπτικαί»
5–8 Ὀκτωβρίου 2026
Chantilly, Γαλλία
* * *
Δευτέρα, 5 Ὀκτωβρίου 2026
17:00–19:00: Ἔναρξις
Χαιρετισμός ἐκ μέρους τῆς Ὀργανωτικῆς Ἐπιτροπῆς: Σεβ. Μητροπολίτης Γέρων Χαλκηδόνος κ. Ἐμμανουήλ
Ἐναρκτήριος Ὁμιλία τῆς Α.Θ.Π. τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου
Α´ Συνεδρίασις
Πρόεδρος: Σεβ. Μητροπολίτης Γέρων Χαλκηδόνος κ. Ἐμμανουήλ (Οἰκουμενικόν Πατριαρχεῖον)
- Σεβ. Μητροπολίτης Σμύρνης κ. Βαρθολομαῖος (Οἰκουμενικόν Πατριαρχεῖον), «Ἡ Ἁγία καί Μεγάλη Σύνοδος τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας: ἡ παρακαταθήκη αὐτῆς διά τήν Ὀρθοδοξίαν καί ὁ ρόλος τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου».
- Σεβ. Μητροπολίτης Καμερούν κ. Γρηγόριος (Πατριαρχεῖον Ἀλεξανδρείας), «Ἡ ἱεραποστολική διάστασις τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Συνόδου».
- Σεβ. Μητροπολίτης Δημητριάδος κ. Ἰγνάτιος (Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος), «Ὁ Οἰκουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαῖος ὡς Πρόεδρος τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Συνόδου».
- Ἐντιμολ. Ἄρχων κ. Jean-François Colosimo (Éditions du Cerf) , «Πρωτεῖον καί Κένωσις: ἡ συνοδική διακονία τοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου»
Συζήτησις – Δεῖπνον
Τρίτη, 6 Ὀκτωβρίου 2026
08:00–08:30: Πρωϊνόν
08:30: Ὄρθρος
09:30–11:00: Β´ Συνεδρίασις: Ἐγκύκλιος – Μήνυμα
Πρόεδρος: Σεβ. Μητροπολίτης Πισιδίας κ. Ἰώβ , Ὀρθόδοξος Συμπρόεδρος τοῦ Ἐπισήμου Θεολογικοῦ Διαλόγου μεταξύ Ὀρθοδόξου καί Ρωμαιοκαθολικῆς Ἐκκλησίας (Οἰκουμενικόν Πατριαρχεῖον)
- Θεοφιλ. Ἐπίσκοπος κ. Μάξιμος (Πατριαρχεῖον Σερβίας), «Ὁ Μητροπολίτης Περγάμου Ἰωάννης καί ἡ Ἁγία καί Μεγάλη Σύνοδος: Θεολογικαί Προοπτικαί καί Συνοδική Συνεισφορά».
- Ὁσιολ. Καθηγητής Hyacinthe Destivelle OP (Angelicum: Ποντιφικόν Πανεπιστήμιον Ἁγίου Θωμᾶ Ἀκινάτου, Ρώμη), «Ἡ Ἐγκύκλιος καί τό Μήνυμα τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Συνόδου: μία ρωμαιοκαθολική ἀνάγνωσις».
- Ἐντιμολ. Ὁμότιμος Καθηγητής κ. Κωνσταντῖνος Δεληκωσταντῆς (Οἰκουμενικόν Πατριαρχεῖον, Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν), «Ἡ Ἐγκύκλιος καί τό Μήνυμα τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Συνόδου».
11:00: Διάλειμμα
11:30–13:00: Γ´ Συνεδρίασις: Ἡ Ὀρθόδοξος Διασπορά
Πρόεδρος: Σεβ. Μητροπολίτης Κρήνης κ. Κύριλλος, Πατριαρχικός Ἔξαρχος Μελίτης (Οἰκουμενικόν Πατριαρχεῖον)
- Σεβ. Μητροπολίτης Γέρων Χαλκηδόνος κ. Ἐμμανουήλ (Οἰκουμενικόν Πατριαρχεῖον), «Ἡ διαμόρφωσις καί ἡ πορεία τοῦ συνοδικοῦ κειμένου “Ἡ Ὀρθόδοξος Διασπορά”».
- Αἰδεσιμολ. Πρωτοπρεσβύτερος Καθηγητής Viorel Ioniță (Πατριαρχεῖον Ρουμανίας), «Ἡ πρακτική ἐφαρμογή τοῦ συνοδικοῦ κειμένου “Ἡ Ὀρθόδοξος Διασπορά”».
- Αἰδεσιμολ. Πρωθιερεύς Καθηγητής Alexander Rentel (Ὀρθόδοξον Θεολογικόν Σεμινάριον τοῦ Ἁγίου Βλαδιμήρου, Νέα Ὑόρκη, Η.Π.Α.), «Ἡ ἑνότης τῆς Ἐκκλησίας, καί ὄχι δικαιοδοσιακή περιχαράκωσις (Jurisdictionalism) ὡς ἀπώτερος στόχος»
13:00–14:00: Γεῦμα
15:00–16:30: Δ´ Συνεδρίασις: Σχέσεις τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας πρός τόν λοιπόν Χριστιανικόν Κόσμον
Πρόεδρος: Σεβ. Ἀρχιεπίσκοπος Θυατείρων καί Μεγάλης Βρεταννίας κ. Νικήτας, Πρόεδρος τῆς Συνδιασκέψεως Εὐρωπαϊκῶν Ἐκκλησιῶν (Οἰκουμενικόν Πατριαρχεῖον)
- Ὁσιολ. Καθηγητής Michel Fédou SJ (Θεολογική Σχολή Loyola, Παρίσι) «Ἡ ρωμαιοκαθολική πρόσληψις τοῦ συνοδικοῦ κειμένου “Σχέσεις τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας πρός τόν λοιπόν Χριστιανικόν Κόσμον”».
- Rt Revd Christopher Hill (Ἐπίτιμος Ἐπίσκοπος, Ἐκκλησία τῆς Ἀγγλίας), «Κοινά ζητήματα ἐπί τοῦ συνοδικοῦ κειμένου διά τάς σχέσεις τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας πρός τόν λοιπόν Χριστιανικόν κόσμον καί τάς λοιπάς χριστιανικάς Ἐκκλησίας».
- Ἐλλογιμ. Καθηγητής Στυλιανός Τσομπανίδης (Ἀριστοτέλειον Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης), «“Σχέσεις τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας πρός τόν λοιπόν Χριστιανικόν Κόσμον”: Ὁρόσημον τῆς Ὀρθοδόξου οἰκουμενικῆς μαρτυρίας – Παρακαταθήκη καί προοπτικαί μετά ἀπό δέκα ἔτη».
- Ἐλλογιμ. Δρ. Andrej Jeftić (Παγκόσμιον Συμβούλιον Ἐκκλησιῶν) «Πληρώτης καί Κοινωνία: Μία ἀνάγνωσις τοῦ Π.Σ.Ε τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Συνόδου μετά ἀπό δέκα ἔτη».
16:30: Διάλειμμα
17:00–18:30: Ε´ Συνεδρίασις: Τό Αὐτόνομον καί ὁ τρόπος ἀνακηρύξεως αὐτοῦ
Πρόεδρος: Ἐλλογιμ. Καθηγητής κ. Ἐμμανουήλ Καραγεωργούδης, Κοσμήτωρ τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς Ἀθηνῶν
- Σεβ. Μητροπολίτης Περιστερίου κ. Γρηγόριος (Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος/ Ἐθνικόν καί Καπποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν), «Συνοδική Αὐτονομία: ἐπιβεβαίωσις τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἑταιρότητος καί ὕπαρξις ἐκκλησιαστικῆς κοινωνίας ἐν ταὐτῷ».
- Ἐλλογιμ. Δρ. Jelisei Heikkilä (Ἐκκλησία τῆς Φιλλανδίας), «Ἡ Κανονική Αὐτονομία τῆς Ὀρθοδόχου Ἐκκλησίας τῆς Φιλλανδίας: Ἱστορία καί τό κείμενον τῆς ἐν Κρήτῃ Συνόδου».
- Ἐλλογιμ. κ. Tauri Tölpt (Ἐκκλησία τῆς Ἐσθονίας), «Ἡ Αὐτονομία τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας τῆς Ἐσθονίας: ἐξέλιξις καί ἰδιαιτερότητες».
- Ἐλλογιμ. Δρ. Ἀλέξανδρος Σμοτσέφσκυ (Πατριαρχεῖον Βουλγαρίας), «Ἀπό τήν προσυνοδικήν ἐπεξεργασίαν εἰς τήν συνοδικήν ἔγκρισιν: Ἡ διαμόρφωσις τοῦ κειμένου “Τό Αὐτόνομον καί ὁ τρόπος ἀνακηρύξεως αὐτοῦ” τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Συνόδου (Κρήτη 2016)».
Τετάρτη, 7 Ὀκτωβρίου 2026
08:00–08:30: Πρωϊνόν
08:30: Ὄρθρος
09:30–11:00: Στ´ Συνεδρίασις: Τό μυστήριον τοῦ Γάμου καί τά κωλύματα αὐτοῦ
Πρόεδρος: Αἰδεσιμολ. Πρωτοπρεσβύτερος κ. Alexis Struve (Ἱερά Μητρόπολις Γαλλίας)
- Πανοσιολ. Μ. Ἐκκλησιάρχης Δρ. Ἀέτιος, Διευθυντής τοῦ Ἰδ. Πατριαρχικοῦ Γραφείου (Οἰκουμενικόν Πατριαρχεῖον / Θεολογική Σχολή Ἁγίου Ἀνδρέου Σύνδεϋ, Αὐστραλία/ Νομική Σχολή Θεσσαλονίκης), «Ὁ β´ γάμος τῶν κληρικῶν: ἀπό τήν Ἁγίαν καί Μεγάλην Σύνοδον εἰς τήν Ἁγίαν καί Ἱεράν Σύνοδον»
- Ἐλλογιμ. Καθηγήτρια Julija Vidovic (Θεολογικόν Ἰνστιτοῦτο Ἁγίου Σεργίου, Παρίσι), «Ἀπό τήν ἀκρίβειαν εἰς τήν οἰκονομίαν: ἡ ποιμαντική πρόσληψις τοῦ Μυστηρίου τοῦ Γάμου δέκα ἔτη μετά τήν Ἁγία καί Μεγάλη Σύνοδο».
- Ἐλλογιμ. Καθηγήτρια Εἰρήνη Χριστινάκη (Ἐθνικόν καί Καπποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν), «Κανονικά ζητήματα ἐπί τῶν μικτῶν καί διαχριστιανικῶν γάμων ἀπό πλευρᾶς Ὀρθοδόξου: Ἐκτίμησις τοῦ νομοθετικοῦ κενοῦ δέκα ἔτη μετά τήν Ἁγίαν καί Μεγάλην Σύνοδον τῆς Κρήτης».
11:00: Διάλειμμα
11:30–13:00: Ζ´ Συνεδρίασις: Ἡ σπουδαιότης τῆς νηστείας καί ἡ τήρησις αὐτῆς σήμερον
Πρόεδρος: Σεβ. Μητροπολίτης Γουϊνέας καί Ἔξαρχος Μαυρικίου καί Ρεϋνιόν κ. Γεώργιος (Πατριαρχεῖον Ἀλεξανδρείας)
- Ὁσιωτ. Ἡγουμένη Ὑπαντία, (Ἱερά Μονή Solan, Γαλλία) «Ὁ ἀπαγορευμένος καρπός: ἡ τῆς ἐλευθερίας γένεσις καί ὁ τοῦ θάνατου θανάτος».
- Αἰδεσιμολ. Πρωτοπρεσβύτερος Καθηγητής Χρυσόστομος Νάσσης, (Ἀριστοτέλειον Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης) , «“Ἡ ἀτελεύτητος τελειότης τῶν τελείων”: ἡ ἀσκητικότης τῆς νηστείας καί ἡ Ἁγία καί Μεγάλη Σύνοδος».
- Ὁσιολ. Ἱερομόναχος Δρ. Νικόλαος (Σαχάρωφ), (Ἱερά Μονή Τιμίου Προδρόμου, Essex, Ἡνωμένον Βασίλειον), «Περαιτέρω θεολογικαί προσεγγίσεις εἰς τήν διδασκαλίαν τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Συνόδου διά τήν νηστείαν ἐν τῇ Ὀρθοδόξῳ Ἐκκλησίᾳ».
- Πανοσιολ. Ἀρχιμ. κ. Τύχων, Καθηγούμενος Ἱ. Μ. Σταυρονικήτα (Ἅγιον Ὄρος), «Ἡ νηστεία εἰς τήν παράδοσιν τοῦ Ἁγίου Ὄρους καί ἡ Ἁγία καί Μεγάλη Σύνοδος».
13:00–14:00: Γεῦμα
15:00-16:30: Η´ Συνεδρίασις: Ἡ ἀποστολή τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας ἐν τῷ συγχρόνῳ κόσμῳ
Πρόεδρος: Σεβ. Μητροπολίτης Σελευκείας κ. Θεόδωρος, Καθηγητής τῆς Πατριαρχικῆς Ἀνωτάτης Ἐκκλησιαστικῆς Ἀκαδημίας Κρήτης (Οἰκουμενικόν Πατριαρχεῖον)
- Ἐλλογιμ. Δρ. William Vendley (Religions for Peace), «Ἡ κοινή πνευματική ἀνάπτυξις καί ἡ ἐπέτειος συμπληρώσεως δέκα ἐτῶν ἀπό τῆς συκλήσεως τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Συνόδου τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας»
- Σεβ. Μητροπολίτης Κωνσταντίας κ. Βασίλειος (Ἐκκλησία τῆς Κύπρου), «Ἡ πολιτική Θεολογία συμφώνως πρός τά κείμενα τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Συνόδου».
- Σεβ. Μητροπολίτης Βάρνης κ. Ἰωάννης (Πατριαρχεῖον Βουλγαρίας), «Ἡ ἀποστολή τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας: ἡ ἐπικαιρότης τοῦ Μηνύματος τῆς Συνόδου τῆς Κρήτης καί αἱ προκλήσεις διά τήν μαρτυρίαν τῆς Ἐκκλησίας σήμερον».
- Αἰδεσιμολ. Πρωτοπρεσβύτερος Δρ. Michael Tița (Πατριαρχεῖον Ρουμανίας), «Τό κείμενον διά τήν ἀποστολήν τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας ἐν τῷ σύγχρόνῳ κόσμῳ – μία ἀνανεωμένη δέσμευσις διά τό παρόν καί τό μέλλον».
16:30: Διάλειμμα
17:00–18:30: Θ´ Συνεδρίασις: Ὑπέρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς. Τό κοινωνικόν ἦθος τῆς Ὀρθοδόξους Ἐκκλησίας
Πρόεδρος: Ἱερολογ. Ἀρχιδιακ. Καθηγητής Ἰωάννης Χρυσαυγῆς (Οἰκουμενικόν Ἰνστιτούτον Ηuffington)
- Αἰδεσιμολ. Πρωτοπρεσβύτερος Δρ. Νικόλαος Kazarian (Ἱερά Ἀρχιεπισκοπή Ἀμερικῆς), «Ὑπέρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς καί τό κοινωνικόν ἦθος τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Συνόδου».
- Ὁσιολ. Δρ. Dietmar Schon OP (Ἰνστιτοῦτο Ἀνατολικῶν Ἐκκλησιῶν, Regensburg, Γερμανία), «Ὑπέρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς: μία ρωμαιοκαθολική προσέγγισις»
- Ἐλλογιμ. Καθηγήτρια Stefanie Dietrich (Πανεπιστήμιον Ὄσλο, Νορβηγίας/ Παγκόσμιον Συμβούλιον Ἐκκλησιῶν), «Ὑπέρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς. Τό κοινωνικόν ἦθος τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας: Οἰκουμενικαί προσεγγίσεις».
Πέμπτη, 8 Ὀκτωβρίου 2026
08:00–08:30: Πρωϊνόν
08:30: Ὄρθρος
09:30–11:00: Καταληκτήριος Συνεδρίασις
Στρογγυλή Τράπεζα: Ἀποτίμησις – Προοπτικαί
Πρόεδρος: Σεβ. Μητροπολίτης Γέρων Χαλκηδόνος κ. Ἐμμανουήλ
- Μακ. Ἀρχιεπίσκοπος Τιράνων καί πάσης Ἀλβανίας κ. Ἰωάννης
- Σεβ. Μητροπολίτης Πισιδίας κ. Ἰώβ (Οἰκουμενικόν Πατριαρχεῖον)
- Ἱερολογ. Ἀρχιδιάκονος Καθηγητής κ. Ἰωάννης Χρυσαυγῆς (Οἰκουμενικόν Ἰνστιτούτον Ηuffington)
- Ἐντιμολ. Ὁμότιμος Καθηγητής κ. Θεόδωρος Γιάγκου (Ἀριστοτέλειον Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης)
- Ἐλλογιμ. κ. Carol Saba (Πατριαρχεῖον Ἀντιοχείας)
ECUMENICAL PATRIARCHATE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC CONFERENCE
The Holy and Great Council of the Orthodox Church
(2016–2026): Assessment and Prospects
5–8 October 2026
Chantilly, France
* * *
Monday, 5 October 2026
17:00–19:00: Opening
Welcome on behalf of the Organizing Committee: His Eminence Elder Metropolitan Emmanuel of Chalcedon
Opening Address by His All-Holiness Ecumenical Patriarch Bartholomew
Session I
Chair: His Eminence Elder Metropolitan Emmanuel of Chalcedon (Ecumenical Patriarchate)
- His Eminence Metropolitan Bartholomew of Smyrna (Ecumenical Patriarchate), “The Holy and Great Council of the Orthodox Church: Its Legacy for Orthodoxy and the Role of the Ecumenical Patriarchate”.
- His Eminence Metropolitan Gregory of Cameroon (Patriarchate of Alexandria), “The Missionary Dimension of the Holy and Great Council”.
- His Eminence Metropolitan Ignatios of Demetrias (Church of Greece), “Ecumenical Patriarch Bartholomew as President of the Holy and Great Council”.
- Archon Jean-François Colosimo (Éditions du Cerf), “Primacy and Kenosis: The Conciliar Ministry of the Ecumenical Throne”.
Discussion – Dinner
Tuesday, 6 October 2026
08:00–08:30: Breakfast
08:30: Matins
09:30–11:00: Session II: Encyclical – Message
Chair: His Eminence Metropolitan Job of Pisidia, Orthodox Co-Chair of the Joint International Commission for Theological Dialogue between the Roman Catholic Church and the Orthodox Church (Ecumenical Patriarchate)
- His Grace Bishop Maxim (Patriarchate of Serbia), “Metropolitan John of Pergamon and the Holy and Great Council: Theological Vision and Conciliar Contribution”.
- Reverend Professor Dr Hyacinthe Destivelle OP (Pontifical University of Saint Thomas Aquinas – Angelicum, Rome), “The Encyclical and the Message of the Holy and Great Council: A Roman Catholic Reading”.
- Professor Dr Emeritus Konstantinos Delikostantis (Ecumenical Patriarchate; National and Kapodistrian University of Athens), “The Encyclical and the Message of the Holy and Great Council”.
11:00: Break
11:30–13:00: Session III: The Orthodox Diaspora
Chair: His Eminence Metropolitan Kyrillos of Krini, Patriarchal Exarch of Malta (Ecumenical Patriarchate)
- His Eminence Elder Metropolitan Emmanuel of Chalcedon (Ecumenical Patriarchate), “The Formation and Development of the Conciliar Document ‘The Orthodox Diaspora’”.
- Reverend Protopresbyter Professor Dr Viorel Ioniță (Patriarchate of Romania), “The practical implementation of The Synodal Document on The Orthodox Diaspora”.
- Reverend Archpriest Professor Dr Alexander Rentel (St Vladimir’s Orthodox Theological Seminary, New York, USA), “Church Unity and not Jurisdictionalism as the Ultimate Goal”.
13:00–14:00: Lunch
15:00–16:30: Session IV: Relations of the Orthodox Church with the Rest of the Christian World
Chair: His Eminence Archbishop Nikitas of Thyateira and Great Britain, President of the Conference of European Churches (Ecumenical Patriarchate)
- Reverend Professor Dr Michel Fédou SJ (Facultés Loyola Paris), “The Roman Catholic Reception of the Conciliar Document ‘Relations of the Orthodox Church with the Rest of the Christian World’”.
- Rt Reverend Christopher Hill (Bishop Emeritus, Church of England), “Common issues in the Council’s text on relations with the rest of the Christian world with other Christian Churches”.
- Professor Dr Stylianos Tsompanidis (Aristotle University of Thessaloniki), “‘Relations of the Orthodox Church with the Rest of the Christian World’: A Milestone in Orthodox Ecumenical Witness – Legacy and Prospects Ten Years On”.
- Dr Andrej Jeftić (World Council of Churches), “Fullness and Fellowship: A WCC Reading of the Holy and Great Council, Ten Years On”.
16:30: Break
17:00–18:30: Session V: Autonomy and the Means by Which it is Proclaimed
Chair: Professor Emmanouil Karageorgoudis, Dean of the School of Theology, National and Kapodistrian University of Athens
- His Eminence Metropolitan Gregorios of Peristeri (Church of Greece; National and Kapodistrian University of Athens), “Conciliar Autonomy: Affirming Ecclesial Otherness and Ecclesial Communion Together”.
- Dr Jelisei Heikkilä (Church of Finland), “The Canonical Autonomy of the Orthodox Church of Finland: History and the Document of the Council of Crete”.
- Mr Tauri Tölpt (Church of Estonia), “The Autonomy of the Orthodox Church of Estonia: Development and Peculiarities”.
- Dr Alexander Smotchevski (Patriarchate of Bulgaria), “From Pre-Conciliar Preparation to Conciliar Approval: The Formation of the Document ‘Autonomy and the Means by Which it is Proclaimed’ of the Holy and Great Council (Crete 2016)”.
Wednesday, 7 October 2026
08:00–08:30: Breakfast
08:30: Matins
09:30–11:00: Session VI: The Sacrament of Marriage and its Impediments
Chair: Reverend Protopresbyter Alexis Struve (Metropolis of France)
- Very Reverend Grand Ecclesiarch Dr Aetios, Director of the Private Patriarchal Office (Ecumenical Patriarchate; St Andrew’s Greek Orthodox Theological College, Sydney, Australia; Faculty of Law, Aristotle University of Thessaloniki), “The Second Marriage of Clergy: From the Holy and Great Council to the Holy and Sacred Synod.”
- Professor Dr Julija Vidovic (St Sergius Orthodox Theological Institute, Paris), “From Acribia to Oikonomia: The Pastoral Reception of the Sacrament of Marriage Ten Years after the Holy and Great Council”.
- Professor Dr Eirini Christinaki (National and Kapodistrian University of Athens), “Canonical Issues Concerning Mixed and Inter-Christian Marriages from an Orthodox Perspective: Assessing the Legislative Lacuna Ten Years after the Holy and Great Council of Crete”.
11:00: Break
11:30–13:00: Session VII: The Importance of Fasting and Its Observance Today
Chair: His Eminence Metropolitan George of Guinea and Exarch of Mauritius and Réunion (Patriarchate of Alexandria)
- Mother Hypantia, Abbess (Monastery of Solan, France), “The Forbidden Fruit: The Genesis of Freedom and the Death of Death”.
- Reverend Protopresbyter Professor Dr Chrysostomos Nassis (Aristotle University of Thessaloniki), “The Endless Refinement of the Perfect:” Ascetical Discipline of Fasting and the Holy and Great Council.
- Reverend Hieromonk Dr Nicholas (Sakharov) (Monastery of Saint John the Baptist, Essex, United Kingdom), “Further Theological Perspectives on the Holy and Great Council’s Teaching on Fasting in the Orthodox Church”.
- Very Reverend Archimandrite Tychon, Abbot of Stavronikita Monastery (Mount Athos), “Fasting in the Tradition of Mount Athos and the Holy and Great Council”.
13:00–14:00: Lunch
15:00–16:30: Session VIII: The Mission of the Orthodox Church in Today’s World
Chair: His Eminence Metropolitan Theodoros of Seleucia, Professor at the Patriarchal University Ecclesiastical Academy of Crete (Ecumenical Patriarchate)
- Dr William Vendley (Religions for Peace), “Shared Sacred Flourishing and the Tenth-year Commemoration of the Holy and Great Council of the Orthodox Church.”
- His Eminence Metropolitan Vasilios of Constantia (Church of Cyprus), “Political Theology according to the Documents of the Holy and Great Council”.
- His Eminence Metropolitan John of Varna (Patriarchate of Bulgaria), “The Mission of the Orthodox Church: relevance of the Council message from Crete and challenges to the Church witness today”.
- Reverend Protopresbyter Dr Michael Tița (Patriarchate of Romania), “The Document of the Mission of the Orthodox Church in Today’s World – a renewed commitment for today and in the future”.
16:30: Break
17:00–18:30: Session IX: For the Life of the World: Toward a Social Ethos of the Orthodox Church
Chair: Reverend Archdeacon Professor Dr John Chryssavgis (Huffington Ecumenical Institute)
- Reverend Protopresbyter Dr Nicolas Kazarian (Greek Orthodox Archdiocese of America), “For the Life of the World – and the Social Ethos of the Holy and Great Council”.
- Reverend Dr Dietmar Schon OP (Institute for Eastern Churches of the Diocese of Regensburg, Germany), “For the Life of the World” – An Approach from a Roman-Catholic Perspective.
- Professor Dr Stephanie Dietrich (VID Specialized University, Oslo, Norway; World Council of Churches), “Ecumenical perspectives on ‘For the Life of the World: Towards a Social Ethos of the Orthodox Church’”.
Thursday, 8 October 2026
08:00–08:30: Breakfast
08:30: Matins
09:30–11:00: Closing Session
Round Table: Assessment – Prospects
Chair: His Eminence Elder Metropolitan Emmanuel of Chalcedon
- His Beatitude Archbishop John of Tirana and All Albania
- His Eminence Metropolitan Job of Pisidia (Ecumenical Patriarchate)
- Reverend Archdeacon Professor Dr John Chryssavgis Chryssavgis (Huffington Ecumenical Institute)
- Professor Dr Emeritus Theodoros Giagkou (Aristotle University of Thessaloniki)
- Mr Carol Saba (Patriarchate of Antioch)
PATRIARCAT ŒCUMÉNIQUE
CONFÉRENCE SCIENTIFIQUE INTERNATIONALE
« Le Saint et Grand Concile de l’Église orthodoxe
(2016–2026) : bilan et perspectives »
5–8 octobre 2026
Chantilly, France
* * *
Lundi 5 octobre 2026
17:00–19:00 : Ouverture
Allocution de bienvenue au nom du Comité d’organisation : Son Éminence le Métropolite Emmanuel, Métropolite de la Métropole majeure de Chalcédoine
Discours inaugural de Sa Toute-Sainteté le Patriarche œcuménique Bartholomée
Ire session
Président : Son Éminence le Métropolite Emmanuel, Métropolite de la Métropole majeure de Chalcédoine (Patriarcat œcuménique)
- Son Éminence le Métropolite Bartholomée de Smyrne (Patriarcat œcuménique), « Le Saint et Grand Concile de l’Église orthodoxe : son héritage pour l’Orthodoxie et le rôle du Patriarcat œcuménique »
- Son Éminence le Métropolite Grégoire du Cameroun (Patriarcat d’Alexandrie), « La dimension missionnaire du Saint et Grand Concile »
- Son Éminence le Métropolite Ignace de Dimitriade (Église de Grèce), « Le Patriarche œcuménique Bartholomée en tant que Président du Saint et Grand Concile »
- M. Jean-François Colosimo, Archonte (Éditions du Cerf), « Primauté et kénose: la diaconie conciliaire du Trône œcuménique »
Discussion – Dîner
Mardi 6 octobre 2026
08:00–08:30 : Petit-déjeuner
08:30 : Orthros (Matines)
09:30–11:00 : IIe session : Encyclique – Message
Président : Son Éminence le Métropolite Job de Pisidie, coprésident orthodoxe de la Commission mixte internationale pour le dialogue théologique entre l’Église orthodoxe et l’Église catholique (Patriarcat œcuménique)
- Son Excellence l’Évêque Maxime (Patriarcat de Serbie), « Le Métropolite Jean de Pergame et le Saint et Grand Concile : vision théologique et contribution conciliaire »
- Rév. P. Prof. Hyacinthe Destivelle OP (Angelicum – Université pontificale Saint-Thomas-d’Aquin, Rome), « L’Encyclique et le Message du Saint et Grand Concile. Un regard catholique »
- Prof. émérite Constantin Delikostantis (Patriarcat œcuménique / Université nationale et capodistrienne d’Athènes), « L’Encyclique et le Message du Saint et Grand Concile »
11:00 : Pause
11:30–13:00 : IIIe session : La diaspora orthodoxe
Président : Son Éminence le Métropolite Cyrille de Krini, Exarque patriarcal de Malte (Patriarcat œcuménique)
- Son Éminence le Métropolite Emmanuel, Métropolite de la Métropole majeure de Chalcédoine (Patriarcat œcuménique), « L’élaboration et le parcours du document conciliaire “La diaspora orthodoxe” »
- Rév. Protopresbytre Prof. Viorel Ioniță (Patriarcat de Roumanie), « La mise en œuvre pratique du document synodal “La diaspora orthodoxe” »
- Rév. Archiprêtre Prof. Alexander Rentel (Séminaire théologique orthodoxe Saint-Vladimir, New York, États-Unis), « L’unité de l’Église, et non le juridictionnalisme, comme objectif ultime »
13:00–14:00 : Déjeuner
15:00–16:30 : IVe session : Les relations de l’Église orthodoxe avec l’ensemble du monde chrétien
Président : Son Éminence l’Archevêque Nikitas de Thyatire et de Grande-Bretagne, Président de la Conférence des Églises européennes (Patriarcat œcuménique)
- Rév. P. Prof. Michel Fédou SJ (Faculté de théologie des Facultés Loyola Paris), « La réception catholique du document synodal sur les relations de l’Eglise orthodoxe avec les autres chrétiens »
- Mgr Christopher Hill (Évêque émérite, Église d’Angleterre), « Questions communes dans le texte conciliaire sur les relations de l’Église orthodoxe avec l’ensemble du monde chrétien et avec les autres Églises chrétiennes »
- Prof. Stylianos Tsompanidis (Université Aristote de Thessalonique), « “Les relations de l’Église orthodoxe avec l’ensemble du monde chrétien” : jalon du témoignage œcuménique orthodoxe – héritage et perspectives dix ans après »
- Dr Andrej Jeftić (Conseil œcuménique des Églises), « Plénitude et communion : une lecture du Saint et Grand Concile par le COE, dix ans après »
16:30 : Pause
17:00–18:30 : Ve session : L’autonomie et la manière de la proclamer
Président : Prof. Emmanuel Karageorgoudis, Doyen de la Faculté de théologie de l’Université nationale et capodistrienne d’Athènes
- Son Éminence le Métropolite Grégoire de Peristeri (Église de Grèce / Université nationale et capodistrienne d’Athènes), « Autonomie conciliaire: Confirmation de l’altérité ecclésiale et exigence de la communion ecclésiale simultanément »
- Dr Jelisei Heikkilä (Église de Finlande), « L’autonomie canonique de l’Église orthodoxe de Finlande : histoire et document du Concile de Crète »
- M. Tauri Tölpt (Église d’Estonie), « L’autonomie de l’Église orthodoxe d’Estonie : évolution et particularités »
- Dr Alexandre Smotchevski (Patriarcat de Bulgarie), « De l’élaboration préconciliaire à l’approbation conciliaire : la formation du texte “L’autonomie et la manière de la proclamer” du Saint et Grand Concile (Crète 2016) »
Mercredi 7 octobre 2026
08:00–08:30 : Petit-déjeuner
08:30 : Orthros (Matines)
09:30–11:00 : VIe session : Le sacrement du mariage et ses empêchements
Président : Rév. Protopresbytre Alexis Struve (Métropole orthodoxe grecque de France)
- Très Rév. Grand Ecclésiarque Dr Aetios, Directeur du Cabinet patriarcal privé (Patriarcat œcuménique / Collège de théologie orthodoxe grec Saint-André, Sydney, Australie / Faculté de droit de l’Université Aristote de Thessalonique), « Le second mariage des clercs : du Saint et Grand Concile au Saint et Sacré Synode »
- Prof. Julija Vidovic (Institut de théologie orthodoxe Saint-Serge, Paris), « De l’acribie à l’économie : la réception pastorale du sacrement du mariage dix ans après le Saint et Grand Concile »
- Prof. Irène Christinaki (Université nationale et capodistrienne d’Athènes), « Questions canoniques relatives aux mariages mixtes et interchrétiens du point de vue orthodoxe : évaluation du vide normatif dix ans après le Saint et Grand Concile de Crète »
11:00 : Pause
11:30–13:00 : VIIe session : L’importance du jeûne et son observance aujourd’hui
Président : Son Éminence le Métropolite Georges de Guinée, Exarque de Maurice et de La Réunion (Patriarcat d’Alexandrie)
- Mère Hypandia, Higoumène (Monastère de la Protection de la Mère de Dieu, Solan, France), « Le Fruit défendu: la genèse de la liberté »
- Rév. Protopresbytre Prof. Chrysostome Nassis (Université Aristote de Thessalonique), « “L’incessant perfectionnement des parfaits” : la discipline ascétique du jeûne et le Saint et Grand Concile »
- Hiéromoine Dr Nicolas (Sakharov) (Monastère patriarcal et stavropégiaque Saint-Jean-Baptiste, Essex, Royaume-Uni), « Perspectives théologiques complémentaires sur l’enseignement du Saint et Grand Concile concernant le jeûne dans l’Église orthodoxe »
- Très Rév. Archimandrite Tychon, Higoumène du Monastère de Stavronikita (Mont Athos), « Le jeûne dans la tradition du Mont Athos et le Saint et Grand Concile »
13:00–14:00 : Déjeuner
15:00–16:30 : VIIIe session : La mission de l’Église orthodoxe dans le monde contemporain
Président : Son Éminence le Métropolite Théodore de Séleucie, Professeur à l’Académie ecclésiastique supérieure patriarcale de Crète (Patriarcat œcuménique)
- Dr William Vendley (Religions for Peace), « Épanouissement sacré partagé et commémoration du dixième anniversaire du Saint et Grand Concile de l’Église orthodoxe »
- Son Éminence le Métropolite Basile de Constantia (Église de Chypre), « La théologie politique selon les textes du Saint et Grand Concile »
- Son Éminence le Métropolite Jean de Varna (Patriarcat de Bulgarie), « La mission de l’Église orthodoxe : actualité du Message du Concile de Crète et défis du témoignage de l’Église aujourd’hui »
- Rév. Protopresbytre Dr Michael Tița (Patriarcat de Roumanie), « Le document “La mission de l’Église orthodoxe dans le monde contemporain” : un engagement renouvelé pour aujourd’hui et pour l’avenir »
16:30 : Pause
17:00–18:30 : IXe session : Pour la vie du monde : vers un éthos social de l’Église orthodoxe
Président : Archidiacre Prof. John Chryssavgis (Institut œcuménique Huffington)
- Rév. Protopresbytre Dr Nicolas Kazarian (Archidiocèse grec-orthodoxe d’Amérique), « Pour la vie du monde et l’éthos social du Saint et Grand Concile »
- Rév. P. Dr Dietmar Schon OP (Institut des Églises orientales du diocèse de Ratisbonne, Allemagne), « “Pour la vie du monde” : une approche catholique romaine »
- Prof. Stephanie Dietrich (VID Specialized University, Oslo, Norvège / Conseil œcuménique des Églises), « Perspectives œcuméniques sur “Pour la vie du monde : vers un éthos social de l’Église orthodoxe” »
Jeudi 8 octobre 2026
08:00–08:30 : Petit-déjeuner
08:30 : Orthros (Matines)
09:30–11:00 : Session de clôture
Table ronde : Bilan – Perspectives
Président : Son Éminence le Métropolite Géron Emmanuel de Chalcédoine
- Sa Béatitude l’Archevêque Jean de Tirana et de toute l’Albanie
- Son Éminence le Métropolite Job de Pisidie (Patriarcat œcuménique)
- Archidiacre Prof. John Chryssavgis (Institut œcuménique Huffington)
- Prof. émérite Théodore Giagkou (Université Aristote de Thessalonique)
- M. Carol Saba (Patriarcat d’Antioche)
