Εκοιμήθη εν Κυρίω ο Μακαριώτατος Καθολικός Πατριάρχης πάσης Γεωργίας κυρός Ηλίας Β΄ (4 Ιανουαρίου 1933 — 17 Μαρτίου 2026)
Την τελευταία του πνοή άφησε, το βράδυ της Τρίτης, 17 Μαρτίου 2026 σε ηλικία 93 ετών, ο Μακαριώτατος Πατριάρχης Γεωργίας Ηλίας, ο οποίος τα τελευταία χρόνια αντιμετώπιζε πολύ σοβαρά προβλήματα υγείας.
Με βαθύτατη θλίψη η Εκκλησία της Κύπρου συμμερίζεται τον πόνο της αδελφής Εκκλησίας της Γεωργίας για την εις Κύριον εκδημία του Μακαριωτάτου Καθολικού Πατριάρχου πάσης Γεωργίας κυρού Ηλία Β΄, ο οποίος εκοιμήθη το εσπέρας της Τρίτης, 17ης Μαρτίου 2026, σε ηλικία 93 ετών, έπειτα από σύντομη νοσηλεία στο Ιατρικό Κέντρο Καυκάσου, αφού εμφάνισε αιφνίδια επιδείνωση της υγείας του με γαστρορραγία.
Βιογραφία: Ο δρόμος προς τον Πατριαρχικό Θρόνο
Ο κατά κόσμον Ηρακλί Γεωργίεβιτς Γκουντουσάουρι-Σιολασβίλι γεννήθηκε στο Βλαντικαφκάς της τότε Σοβιετικής Ένωσης στις 4 Ιανουαρίου 1933, όπου είχαν εγκατασταθεί οι γονείς του το 1927.
Ο Ηρακλής βαπτίστηκε τριών ημερών, ανήμερα των Χριστουγέννων το 1933. Το όνομα Ηρακλής το έλαβε προς τιμήν του σπουδαίου Βασιλιά της Γεωργίας Erekle II, ο οποίος υπήρξε μεγάλη φυσιογνωμία για τον Γεωργιανό λαό.
Εισήλθε στον κληρικό βίο σε νεαρή ηλικία, και στις 16 Απριλίου 1957 εκάρη μοναχός· η κουρά τελέστηκε από τον γέροντα επίσκοπο Ζινόβι (Μαζούγκα), ο οποίος τότε προφήτεψε την Πατριαρχική διακονία στον νεαρό μοναχό Ηλία. Δύο ημέρες αργότερα χειροτονήθηκε διάκονος από τον Καθολικό Πατριάρχη Γεωργίας Μελχισεδέκ Γ΄, και Πρεσβύτερος στις 10 Μαΐου 1959.
Σπούδασε στη Θεολογική Ακαδημία Μόσχας, από την οποία αποφοίτησε το 1960. Ακολούθησε ανοδική πορεία στην εκκλησιαστική ιεραρχία· στις 25 Αυγούστου 1963 χειροτονήθηκε Επίσκοπος Βατούμης και Σεμοκμέδης από τον Καθολικό Πατριάρχη Γεωργίας Εφραίμ, ενώ την 1η Σεπτεμβρίου 1967 εξελέγη Επίσκοπος Σουχούμης και Αβχαζίας, και στις 17 Μαΐου 1969 προήχθη σε Μητροπολίτη.
Στις 9 Νοεμβρίου του 1977, μετά το θάνατο Καθολικού Πατριάρχη της Γεωργίας Δαβίδ V, η Ιερά Σύνοδος εξέλεξε στον πατριαρχικό θρόνο τον Μητροπολίτη Ηλία. Στις 23 Δεκεμβρίου 1977 εξελέγη Καθολικός Πατριάρχης Πάσης Γεωργίας και στις 25 Δεκεμβρίου 1977 πραγματοποιήθηκε η ενθρόνισή του ως Προκαθημένου της Εκκλησίας Γεωργίας.
Υπηρέτησε επί σχεδόν πενήντα χρόνια, καθοδηγώντας την Εκκλησία μέσα από προκλήσεις και μεταβολές στην κοινωνική και πολιτική ζωή της Γεωργίας. Με αυτό, κατέστη ένας από τους μακροβιότερους θρησκευτικούς ηγέτες στον κόσμο.
Από το 1978 έως το 1983 ο Πατριάρχης Ηλίας διετέλεσε Πρόεδρος του Οικουμενικού Συμβουλίου Εκκλησιών. Το 1988 με πρωτοβουλία του Μακαριωτάτου Καθολικού Πατριάρχου Γεωργίας κ. Ηλία το Θεολογικό Σεμινάριο της Μτσχέτης μεταφέρθηκε στην Τιφλίδα, και εκεί ιδρύθηκε η Θεολογική Ακαδημία της Τιφλίδας και Ιερατική Σχολή.
Με τις ευλογίες του Πατριάρχη Ηλία, έχει μεταφραστεί η Αγία Γραφή στη σύγχρονη Γεωργιανή γλώσσα. Επιπρόσθετα, εκδίδονται διάφορα θεολογικά και άλλα έντυπα, όπως π.χ. περιοδικά, εφημερίδες κ.ά.
Επίσης, με την εμπνευσμένη καθοδήγηση του Μακαριωτάτου Πατριάρχου Ηλία, έχουν ιδρυθεί στο Πατριαρχείο Γεωργίας: αρχιτεκτονικό κέντρο, τμήματα χειροτεχνίας και λαογραφίας, τμήματα για τις σχέσεις με τις ένοπλες δυνάμεις, για τους ξένους και τις οικονομικές υποθέσεις, κέντρο νεολαίας “DZLEVAI”, η ανθρωπιστική υπηρεσία, τμήμα για τις προσκυνηματικές περιηγήσεις κλπ.
Ο Πατριάρχης της Αναγέννησης
Ο Ηλίας Β΄ ανέλαβε τον Πατριαρχικό θρόνο σε μια εξαιρετικά δύσκολη εποχή για την Εκκλησία της Γεωργίας. Η άθεη κομουνιστική λαίλαπα της Σοβιετικής Ένωσης είχε βιαίως στερήσει το Αυτοκέφαλο της Εκκλησίας της Γεωργίας· το αυτοκέφαλο αποκαταστάθηκε τον Μάρτιο του 1990, όταν ο Οικουμενικός Πατριάρχης Δημήτριος παρείχε στην Εκκλησία της Γεωργίας και κατ’ ακολουθία στον Πατριάρχη Ηλία την Πατριαρχική αξία.
Υπό την καθοδήγησή του, η Γεωργιανή Εκκλησία αναγεννήθηκε και ανέκτησε τον κεντρικό της ρόλο στην κοινωνία. Ο Ηλίας Β΄, ο 141ος Προκαθήμενος της Γεωργιανής Εκκλησίας, διαδραμάτισε σταθεροποιητικό ρόλο σε περιόδους πολιτικής κρίσης, συχνά μεσολαβώντας μεταξύ αντίπαλων παρατάξεων. Υπό την ηγεσία του, η Εκκλησία ενίσχυσε την επιρροή της στην πολιτική και τη δημόσια ζωή της Γεωργίας, διατηρώντας παράλληλα στενούς δεσμούς με το κράτος.
Η λαϊκή αποδοχή του ήταν εκπληκτική· σύμφωνα με έρευνα του Διεθνούς Ρεπουμπλικανικού Ινστιτούτου (IRI), το 89% των Γεωργιανών εκφραζόταν θετικά γι’ αυτόν, καθιστώντας τον το πιο δημοφιλές δημόσιο πρόσωπο στη χώρα.
Ιδιαίτερο γνώρισμα της ποιμαντικής του διακονίας ήταν ο βαθύτατος δεσμός του με το ποίμνιό του· ήταν ανάδοχος 50.000 παιδιών, γεγονός που αντικατοπτρίζει την πατρική φροντίδα με την οποία περιέβαλε τον λαό του Θεού.
Διακεκριμένη Θεολογική και Εκκλησιαστική Προσφορά
Ο Μακαριστός Πατριάρχης υπήρξε και διαπρεπής θεολόγος. Ως θεολόγος και ιστορικός της Εκκλησίας, του ανακηρύχθηκε Επίτιμος Διδάκτωρ Θεολογίας από το Ορθόδοξο Θεολογικό Σεμινάριο του Αγίου Βλαδιμίρου στη Νέα Υόρκη (1986), την Ορθόδοξο Ακαδημία Κρήτης (1997) και το Ορθόδοξο Θεολογικό Σεμινάριο του Αγίου Τίχωνα στην Πενσυλβάνια (1998), καθώς και της Γεωργιανής Ακαδημίας Επιστημών (2003).
Από το 1978 έως το 1983, ο Ηλίας Β΄ ήταν συμπρόεδρος του Παγκόσμιου Συμβουλίου Εκκλησιών. Ως Πατριάρχης έλαβε τα υψηλότερα εκκλησιαστικά βραβεία από τους Πατριάρχες Αντιοχείας, Ιεροσολύμων, Αλεξανδρείας, Ρωσίας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας και την Εκκλησία της Ελλάδας. Τον Φεβρουάριο του 2008 τιμήθηκε επίσης με το βραβείο David Guramishvili.
Δεσμοί με την Εκκλησία της Κύπρου
Η αγάπη του Μακαριστού Πατριάρχου Ηλία Β΄ για την Εκκλησία της Κύπρου εκφράστηκε με τον πλέον εναργή τρόπο κατά την προσκυνηματική επίσκεψή του στο νησί μας, τον Οκτώβριο του 2014, μετά από πρόσκληση του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Κύπρου κυρού Χρυσοστόμου Β΄.
Κατά τη διάρκεια της εξαήμερης παραμονής του, ο Μακαριστός Πατριάρχης επισκέφθηκε τα κυριότερα ιερά προσκυνήματα του νησιού. Στον ιστορικό Ιερό Ναό του Αγίου Λαζάρου στη Λάρνακα τελέστηκε πανηγυρικό Αρχιερατικό Συλλείτουργο. Στο τέλος της Θείας Λειτουργίας ο Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος απευθύνθηκε στον Πατριάρχη με τα βαρυσήμαντα λόγια: «Σας νιώθουμε πλησίον μας, ως ένα εξ ημών, γιατί είναι πολλές οι ομοιότητες των Εκκλησιών μας και παραπλήσια η δύσβατη πορεία των στους είκοσι χριστιανικούς αιώνες».
Η επίσκεψη περιέλαβε επίσης προσκύνημα στην Ιερά Μονή Κύκκου, στη Μονή Αγίου Ηρακλειδίου, στον Ναό της Παναγίας Αγγελόκτιστης, στη Μονή Αγίου Νεοφύτου, καθώς και στο Γεωργιανό Μοναστήρι της Παναγίας Χρυσογιαλιωτίσσης στην Πάφο, όπου πλήθος προσκυνητών συγκεντρώθηκε να λάβει την ευχή του. Επίσης, επισκέφθηκε το Βυζαντινό Μουσείο του Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄, ενημερώθηκε για τα επαναπατρισθέντα κειμήλια που λεηλάτησαν αρχαιοκάπηλοι στην τουρκοκρατούμενη περιοχή της νήσου, γεγονός που ανέδειξε την ψυχική συγγένεια δύο λαών που γνώρισαν και οι δύο την οδύνη της κατοχής.
Λίγο πριν αναχωρήσει, αποχαιρετώντας τον Ορθόδοξο λαό της Κύπρου, ο Μακαριστός Πατριάρχης άφησε ως πνευματική παρακαταθήκη τα λόγια: «Προσεύχομαι για την ειρήνη, την αγάπη και την ενότητα της Κύπρου».
Η Εκκλησία της Κύπρου απευθύνει θερμά συλλυπητήρια στην αδελφή Εκκλησία της Γεωργίας, στον κλήρο και τον λαό της, και εύχεται ο Κύριος να αναπαύσει την ψυχή του Μακαριστού Πατριάρχου εν χώρα ζώντων και εν σκηναίς δικαίων.
Αιωνία του η μνήμη!
