ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ
ΚΥΠΡΙΑ ΑΓΙΟΛΟΓΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΠΟΣΤΟΛΟ ΒΑΡΝΑΒΑ
12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2026
Αξιότιμε Δήμαρχε, αξιότιμε εκπρόσωπε του Αναπληρωτή Διευθυντή Μέσης Εκπαίδευσης, εκλεκτοί επιστήμονες και ερευνητές, κυρίες και κύριοι σύνεδροι,
Με ιδιαίτερη χαρά σας καλωσορίζω σήμερα στην Ιερά Μονή Παναγίας Αγίας Νάπας, για την επιστημονική ημερίδα με τίτλο «Βαρνάβας ὁ ἀπόστολος στήριγμα ἡμῶν…», Κύπρια Αγιολογικά για τον απόστολο Βαρνάβα, αφιερωμένη στις κυπριακές αγιολογικές παραδόσεις για τον ιδρυτή και προστάτη της Εκκλησίας της Κύπρου, τον απόστολο Βαρνάβα.
Η σημερινή ημερίδα δεν είναι μια μεμονωμένη πρωτοβουλία. Εντάσσεται σε μια μακρά και γόνιμη πορεία επιστημονικής έρευνας που ξεκίνησε το 2008, όταν η Ιερά Μητρόπολη Κωνσταντίας και Αμμοχώστου και η Πολιτιστική Ακαδημία «Άγιος Επιφάνιος» διοργάνωσαν το Α΄ Διεθνές Συνέδριο αφιερωμένο στον μεγάλο πατέρα και διδάσκαλο της ορθοδόξου καθολικής Εκκλησίας άγιο Επιφάνιο. Έκτοτε, ανά διετία, ακολούθησαν επτά Διεθνή Συνέδρια Κυπριακής Αγιολογίας, τα οποία κάλυψαν με συστηματικό τρόπο ολόκληρο το φάσμα της κυπριακής αγιολογικής παράδοσης: την αποστολική εποχή, τη βυζαντινή περίοδο, τη Λατινοκρατία, την Οθωμανοκρατία, την τιμή των οικουμενικών αγίων, την τιμή της Θεοτόκου, την τιμή του Τιμίου Σταυρού, και την τιμή των αγγέλων, προφητών και αποστόλων στην Κύπρο. Τα Πρακτικά κάθε συνεδρίου εκδίδονται στη σειρά «Ιστορικά και Θεολογικά Μελετήματα», αποτελώντας μόνιμη επιστημονική συνεισφορά που παραμένει διαθέσιμη για τη διεθνή ερευνητική κοινότητα.
Η φετινή ημερίδα, αφιερωμένη στη μορφή του αποστόλου Βαρνάβα, η οποία έχει εξεταστεί και στα προαναφερθέντα συνέδρια, αποτελεί την απαρχή του νέου προσανατολισμού μας για εις βάθος ενασχόληση με εξειδικευμένα θέματα που άπτονται του ευρύτερου πεδίου της Κυπριακής Αγιολογίας.
Προσλαμβάνει δε ιδιαίτερη σημασία, αφού πραγματοποιείται στους νέους συνεδριακούς χώρους της προσφάτως ανακαινισθείσας και αποκατασταθείσας Μονής Αγίας Νάπας, όπου και η έδρα της Πολιτιστικής Ακαδημίας «Άγιος Επιφάνιος».
Κατά τον τρόπο αυτό η αρχαία Μονή Αγίας Νάπας, χώρος πνευματικός, με βαθιά ιστορική ταυτότητα και ζωντανή πολιτιστική έκφραση, αναλαμβάνει πλέον να υπηρετήσει και ένα νέο σκοπό, αποτελώντας κέντρο επιστημονικής σκέψης και δημιουργίας, που αντλεί από τη χριστιανική και πολιτιστική παράδοση του τόπου, προσδίδοντας μια νέα διάσταση στον χάρτη της κυπριακής πνευματικής ζωής.
Η επιλογή της αφιέρωσης της σημερινής Ημερίδας στον απόστολο Βαρνάβα δεν είναι μόνο αναφορά σε ένα πρόσωπο της αποστολικής ιστορίας μας. Είναι αναφορά στις ίδιες τις ρίζες της Εκκλησίας της Κύπρου και στην ταυτότητα του λαού μας. Συχνά λέω και επαναλαμβάνω ότι η Κύπρος αναπνέει με δύο πνεύμονες: τον ελληνικό, που εκφράζεται μέσα από την αρχαία Σαλαμίνα, και τον χριστιανικό, που εκφράζεται μέσα από τον απόστολο Βαρνάβα, τον ιδρυτή και προστάτη της Εκκλησίας μας, και τη Μονή του. Εκεί, στην περιοχή όπου βρίσκεται η κατεχόμενη πλέον Μονή, διαμορφώθηκε η αυτοσυνειδησία μας ως Αποστολικής και Αυτοκεφάλου Εκκλησίας.
Προσωπικά, η αναφορά στη Μονή του Αποστόλου Βαρνάβα δεν είναι για μένα αφηρημένη. Εκεί διαμορφώθηκαν τα πρώτα χρόνια της εκκλησιαστικής μου πορείας. Εκεί γνώρισα τη μοναχική παράδοση, τη λειτουργική ζωή, την αγιογραφία, την ψαλτική. Οι αείμνηστοι πατέρες της Μονής, ο Χαρίτων, ο Στέφανος και ο Βαρνάβας, υπήρξαν διδάσκαλοι, πνευματικοί πατέρες και πρότυπα εκκλησιαστικού ήθους. Θεωρώ τη Μονή αυτή ως το πρώτο μου πανεπιστήμιο. Από εκεί διδάχθηκα ότι η Εκκλησία οικοδομείται με την προσευχή, τη θυσία, τη φιλοξενία και την αγάπη.
Κάθε προσπάθεια μελέτης της μορφής του αποστόλου Βαρνάβα δεν αφορά μόνο το παρελθόν. Αφορά το παρόν και το μέλλον μας. Αφορά τη διατήρηση της αποστολικής, χριστιανικής ταυτότητας της Κύπρου, την καλλιέργεια της εκκλησιαστικής μας συνείδησης και τη συνέχιση της ιστορικής μνήμης, την οποία έχουμε την ευθύνη να παραδώσουμε ως πολύτιμη παρακαταθήκη στις επόμενες γενιές.
Είναι και για τον λόγο αυτό που στους νέους μουσειακούς χώρους μας, παρουσιάζεται, ήδη από τον προηγούμενο Ιανουάριο, τελώντας μάλιστα υπό την αιγίδα της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το 2026 και της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας Κύπρου, η έκθεση «Τόπος ευκλεής». Ιερά Μονή Αποστόλου Βαρνάβα. Ιστορία – Προσφορά – Προσφυγιά, που έχει προσελκύσει μεγάλο αριθμό επισκεπτών, στην οποία θα ξεναγηθούμε στη συνέχεια.
Ευχαριστώ θερμά τους εκλεκτούς εισηγητές που ταξίδεψαν από διάφορα πανεπιστημιακά και ερευνητικά κέντρα για να συμμετάσχουν στη σημερινή ημερίδα: τον Καθηγητή Συμεών Πασχαλίδη από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, τον Δρα Diego Arfuch από τη Société des Bollandistes και την Pontificia Facoltà Teologica Teresianum, τον Καθηγητή Peter Van Deun από το Πανεπιστήμιο KU Leuven, και τον Δρα Χριστόδουλο Χατζηχριστοδούλου από το Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου. Η παρουσία τους αποδεικνύει ότι η μελέτη του αποστόλου Βαρνάβα εξακολουθεί να ανοίγει νέους δρόμους έρευνας στη διεθνή επιστημονική κοινότητα. Ευχαριστώ επίσης τους συνεργάτες της Μητροπόλεως και της Ακαδημίας για την προετοιμασία της σημερινής διοργάνωσης.
Εύχομαι οι εργασίες της Ημερίδας να είναι γόνιμες και καρποφόρες, και κάθε ευλογία παρά Κυρίου σε όλους σας.
